Tarih Komitesi

Tarih biliminin günümüz dünyasındaki yeniden inşa sürecindeki işlevi; geçmişi sadece bir veri kümesi olarak değil, geleceği şekillendiren dinamik bir rehber olarak konumlandırma çabası ekseninde sorgulanır. Tarih disiplininin hakikat arayışındaki temel amaçları, kitle iletişim araçlarının (diziler, filmler vb.) toplumsal tarih algısı üzerindeki manipülatif etkileri ve teknolojinin hızlandırdığı dünyada tarih biliminin dönüşen rolü derinlemesine irdelenir. Tarih yapım sürecinde "objektiflik" ilkesinin gerekliliği ve bu idealin ne ölçüde mümkün olduğu felsefi bir zeminde analiz edilir. Son olarak, geçmişin birikiminden süzülen bilgeliğin, bugünün karmaşık meselelerini çözmede ve yarının inşasında bir pusula olarak nasıl kullanılacağı; bireyin tarihle kurduğu ilişkinin yeniden tanımlanması üzerinden kapsamlı bir şekilde tartışılır.

• Tarih neyi amaçlar.
• Günümüzde insanların tarih bilimine bakışı.
• Tarihin dizilere ve filmlere çoğu zaman konu olması insanların ona bakışını nasıl etkiliyor.
• Gelişen teknoloji ile değişen insana bağlı tarih biliminin rolü değişti mi?
• Tarih biliminden yeniden inşa sürecinde ve geleceği şekillendirmede nasıl yararlanabiliriz.
• Tarih yaparken objektifliğin gerekliliği ve mümkünatı

Moğol istilalarının Bağdat ve Semerkant gibi bilim merkezlerinde yarattığı yıkımın medeniyet odağını Doğu’dan Batı’ya kaydırmadaki rolü ile Avrupa’nın Karanlık Çağ’dan çıkışını sağlayan temel dinamikler, medeniyetlerin yükseliş ve çöküş teorileri ekseninde sorgulanır. İstila sonrası Anadolu’ya yönelen entelektüel göçün Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluşundaki fikirsel katkısı ile Timur dönemindeki bilimsel sıçramanın "yaratıcı yıkım" bağlamındaki karşılığı irdelenir. Avrupa’yı buhrandan çıkaran asıl gücün teknolojik ilerlemeden ziyade adalet ve güçlü kurumlar olup olmadığı sorusu üzerinden, günümüzün az gelişmiş devletleri için kalıcı kalkınmanın anahtarının teknoloji transferi mi yoksa hukuk ve kurumsal inşa mı olduğu meselesi tarihsel bir perspektifle tartışılır.

• Moğol İstilaları ve Medeniyet Dünyasındaki Kırılmalar
• Moğolların Bağdat’ta House of Wisdom’ı yıkması ve Semerkant’taki rasathane ile kütüphanelerin zarar görmesi, Doğu-Batı arasındaki bilgi akışını nasıl etkilemiş ve medeniyet merkezinin Doğu’dan Batı’ya kaymasına nasıl katkı sağlamıştır?
• Büyük yıkımların ardından yeni bir kültürel ve bilimsel yükseliş ortaya çıkabilir mi? Timur dönemi Semerkant’ındaki gelişmeler ve Ulugh Beg’in çalışmaları “yaratıcı yıkım” kavramı kapsamında nasıl yorumlanabilir?
• Moğol istilaları sonrası alim ve düşünürlerin Anadolu’ya yönelmesi nasıl bir fikir ortamı oluşturmuş ve bu süreç Ottoman Empire’nin doğuşunu nasıl etkilemiştir?
• Avrupa’nın Karanlık Çağı ve Yeniden Yükseliş
• Karanlık Çağ’ın ortaya çıkmasına yol açan başlıca unsurlar nelerdir ve bu durum günümüzdeki gelişmemiş devletlerle hangi yönlerden benzerlik gösterir?
• Avrupa’yı Karanlık Çağ’dan çıkaran temel unsur bilim ve teknoloji mi, yoksa güçlü bir medeniyet düzeni ve adalet anlayışı mı olmuştur?
• Günümüz gelişmemiş devletleri için kalkınmanın anahtarı teknoloji transferi mi, yoksa adalet ve güçlü kurumların inşası mıdır?

Soykırım kavramının tanımı, tarihsel gelişimi ve modern dönemde bir diplomatik koz olarak araçsallaştırılması; 19. yüzyıl öncesi toplu katliamlar ile modern soykırımların yöntem ve sonuç farklılıkları ekseninde sorgulanır. Eski devletlerin katliamları "tanrısal irade" ile meşrulaştırmasına karşın, modern devletlerin bu suçları "demokrasi ve barış" gibi kavramların ardına gizlemesi; medya aracılığıyla oluşturulan algı operasyonlarının soykırım süreçlerindeki rolü irdelenir. Cihat, savaş ve işgal kavramlarının hukuki ve ahlaki sınırları ile İslam savaş hukukunun Cenevre Sözleşmeleri ile benzerlikleri; tarihsel süreçte yapılan işgallerin toplumlar üzerindeki çok yönlü etkileri analiz edilir. Son olarak, savaş suçu kavramının evrimi, Nürnberg Mahkemeleri’nden günümüz uluslararası ceza mahkemelerine uzanan adalet arayışı ve bu mekanizmaların küresel vicdan üzerindeki gerçek karşılığı kapsamlı bir şekilde tartışılır.

• Soykırımın tanımı, söylemi ve amacı nedir? Nasıl ortaya çıkmıştır?
• 19. Yüzyıl öncesi dönemde toplu katliamlar ve günümüzde işlenen soykırımların süreç ve sonuçlarının karşılaştırılması.
• Eski devletler yaptıkları katliamları “Tanrı'nın iradesi” veya “hakanın gücü” olarak nitelendirirken modern devletlerin bu suçları “demokrasi, barış ve hukuk” adı altında yapmaları.
• Bugün bir olaya "soykırım" denmesi neden hukuki bir meseleden ziyade diplomatik bir koz haline geldi?
• Soykırıma uğrayan milletler hakkında soykırım öncesinde medya aracılığı ile algı yaratılması.
• Cihat, savaş ve işgal kavramlarının karşılaştırılması.
• Tarihsel perspektifte destek adı altında işgaller bütüncül bir değerlendirmeyle bakıldığında pozitif etki mi sağlar negatif mi?
• Savaş suçu kavramının anlamı ve değerlendirilmesi.
• Tarih boyunca savaş suçunun ifade ettiği anlam.
• İslam’da savaş ahlakı ve İslam hukukundaki savaş hukuku kuralları nasıl şekillenmiştir; bu kurallar modern Cenevre Sözleşmeleri ile hangi açılardan benzerlik ve farklılık gösterir?
• Nürnberg Mahkemelerinin adalet açısından değerlendirilmesi ve modern uluslararası ceza hukuku divanları ile kıyası